دقیقه ۹۰ بحران سوریه
آزادسازی شهر القصیر از تسلط عوامل مسلح، پیشروی ارتش و نیروهای مردمی به سمت اندک مناطق شاهد حضور تروریست ها و برنامه نشست ژنو (۲)، می تواند بیانگر فرا رسیدن دقیقه ۹۰ در بحران دوساله سوریه باشد که کشورهای اردوگاه ضدسوری بویژه آمریکا، انگلیس، قطر، عربستان و ترکیه تدارک دیده بودند.
به گزارش حیات به نقل از ایرنا، دوسال و اندی پیش، اجرای برنامه اردوگاه ضدسوری با تامین مالی برخی کشورهای اتحادیه عرب و سازماندهی نظامی و تسلیحاتی چند کشور غربی، سبب شد تا موج عناصر و عوامل مسلح افراطی و سلفی های تندرو از کشورهای مختلف عربی و حتی اروپایی برای جنگ شهری عازم مناطق مختلف سوریه شوند. در همین چارچوب، همزمان با شکل گیری اعتراضات و تجمعات غیرخشونت آمیز گروهها و سازمان های سیاسی و طرفداران آنها در سوریه با خواسته اصلاحات که توسط حکومت این کشور نیز پذیرفته شد، آمریکا، انگلیس، فرانسه و ترکیه در صدد برآمدند، براساس الگوی هجوم به لیبی از اتحادیه عرب به پیشگامی قطر و عربستان سعودی برای انجام حملات هوایی به سوریه و سرنگونی حکومت این کشور استفاده کنند. اتحادیه عرب نیز با برگزاری چندین نشست، پیش نویس قطعنامه هایی را برای رای گیری به شورای امنیت سازمان ملل ارائه کرد تا مانند تجربه قبلی خود در لیبی که به حملات مکرر و پرتلفات مردمی منجر شد، سوریه نیز توسط بازوی نظامی غرب یعنی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، هدف قرار گیرد. همزمان با این اقدامات، اردوگاه ضدسوری برنامه ریزی تبدیل تجمعات و تظاهرات مسالمت آمیز را به جنگ شهری در دستور کار قرار داد و هزاران نفر از نیروهای القاعده بویژه اعضای جبهه النصره را از خاک کشورهای همسایه بویژه ترکیه و لبنان به سوریه گسیل کرد. اظهارات مداوم سران انگلیس و آمریکا اعضای دائم شورای امنیت مبنی بر لزوم تصویب قطعنامه های پیشنهادی چند کشور عربی که فراهم کننده مجوز حمله به سوریه بود و حتی تسلیح تروریست ها به سلاح های نیمه سنگین و ضدهوایی برای حمله به هواپیماهای مسافری، نشان می داد که گروه عربی - غربی همراه ترکیه، می خواهند سرنوشت لیبی برای سوریه بویژه انجام حملات هوایی به این کشور را تکرار کنند. اما مخالفت های قاطع روسیه و چین با استفاده از امتیاز وتو در شورای امنیت و تاکید کشورهای دیگر از جمله جمهوری اسلامی ایران و مصر بر لزوم انجام مذاکره فراگیر ملی در سوریه بدون دخالت و فشار خارجی، مانع اجرای نقشه های نظامی و سیاسی اردوگاه ضدسوری شد. پس از این مرحله، کشورهای ضدسوری حمایت نظامی و مالی خود را عناصر مسلح و تروریست ها را افزایش دادند و در همین چارچوب، انگلیس و آمریکا میلیون ها دلار به این گروهها کمک کردند. این حمایت ها تا جایی پیش رفت که واشنگتن و لندن مانع محکومیت دهها بمب گذاری پرتلفات مردمی توسط تروریست ها در شهرهای مختلف سوریه در شورای امنیت شدند و حتی با صدور بیانیه محکوم کردن این اقدامات که روال عمومی این شورا است، مخالفت کردند. پشتیبانی آمریکا و انگلیس از تروریست ها و عناصر مسلح بویژه حمایت ضمنی این کشورها از عملیات تروریستی، سبب شد که روسیه و چین انتقادهای گسترده ای را از این اقدامات انجام دهند و بر خواسته خود مبنی بر لزوم توجه به مقررات بین المللی مبنی بر منع مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر و اجرای توافقنامه ژنو تاکید کنند. کشورهای اردوگاه ضدسوری که خود امضا کننده توافقنامه ژوئن ۲۰۱۲ در نشست بین المللی ژنو بودند، مصوبات آن را مبنی بر پایان درگیری های نظامی و تاکید بر انجام مذاکرات فراگیر را نقض کردند که خشم بیشتر کشورهای مخالف اردوگاه ضدسوری را برانگیخت. روسیه و چین که سوءاستفاده کشورهای غربی از جمله انگلیس و آمریکا و همچنین چند عضو اتحادیه عرب را از تصویب قطعنامه برقراری منطقه پرواز ممنوع علیه لیبی در دوران معمر قذافی را تجربه کرده بودند، در باره سوریه با تاکید بر لزوم اجرای توافقنامه ژنو، مانع تکرار کشتار گسترده مردم این کشور مانند هزاران قربانی لیبیایی شدند. همزمان با ادامه این روند، هزاران مزدور جنگی از کشورهای مختلف از جمله عربستان، قطر، ترکیه، تونس و لبنان و حتی اروپایی و آسیایی با برنامه ریزی القاعده و سلفی های تندرو برای جنگ با ارتش و نیروهای مردمی سوریه به این کشور روانه شدند. ارتش سوریه نیز با اجرای برنامه های مهار و نبرد نقطه به نقطه برای جلوگیری از قربانی شدن مردم و غیرنظامیان، تروریست ها و عوامل مسلح را هدف قرار داد، بگونه ای که تروریست های ضدسوری تحت حمایت کامل چند کشور غربی عربی و برخوردار از تسلیحات کامل، پس از دوسال جنگ حتی نتوانستند یک منطقه شهری را به تصرف خود در آورند. عناصر مسلح ضدسوری در صدد بودند با الگو برداری از وقایع لیبی که مخالفان با تصرف بنغازی دومین شهر بزرگ این کشور توانستند برای خود پایگاه سیاسی ایجاد کنند، بر حلب دومین شهر بزرگ سوریه تسلط یابند، اما تلاش های چندباره آنان با عملیات ارتش و نیروهای مردمی این شهر شکست خورد. با روشن شدن بیشتر دامنه ناکامی های تروریست ها در جبهه ها، رژیم صهیونیستی مجبور شد با ورود مستقیم به صحنه جنگ، از شورشیان حمایت کند و یک کاروان نظامی نیروهای سوریه نزدیک دمشق را هدف حملات هوایی قرار داد که با واکنش تند روسیه، چین، ایران و مصر روبرو شد و حتی اتحادیه عرب برای جلوگیری از آشکار شدن همپیمانی ضد سوری خود با تروریست ها و رژیم صهیونیستی، حمله هوایی تل آویو را محکوم کرد. از دیگر سو، تروریست ها و عوامل مسلح پس از تحمل زنجیره ناکامی ها، تمامی توان نظامی خود را برای سلطه بر منطقه القصیر در مرز با لبنان متمرکز کردند و توانستند در این شهر نفوذ کنند، اما در طول چند هفته عملیات اخیر ارتش و تحمل صدها کشته از این شهر بیرون رانده شدند. فشار ارتش سوریه بر تروریست ها در روزهای پایانی آزادسازی القصیر بگونه ای بود که سلیم ادریس به عنوان فرمانده گروه موسوم به ارتش آزاد اعلام کرد اگر حامیان به ما کمک نکنند، شکست می خوریم و روز بعد نیز مجبور شد، فرمان عقب نشینی را صادر کند. پس از این عملیات، نادر وائل الحلقی نخست وزیر سوریه یکشنبه شب و همزمان با بازگشت مردم القصیر به این شهر و آغاز دوباره زندگی، اعلام کرد که مقدمات جشن پیروزی بزرگ ملت سوریه بر تروریست ها در حال آماده شدن است و بدین وسیله وی فرا رسیدن دقیقه ۹۰ این بحران را کلید زد. این تحولات نشان می دهد که چرا حدود دو ماه قبل فرانسه در اعلامی دیرهنگام، لزوم انجام مذاکرات ملی برای حل بحران سوریه بدون جنگ را مورد تاکید قرار داد و بر این نکته صحه گذاشت که این بحران راهکار نظامی ندارد. از سوی دیگر، دهها برنامه و فشار سیاسی، دیپلماسی و مالی اردوگاه ضدسوری بویژه قطر، عربستان و ترکیه و همچنین انگلیس برای فروپاشی داخلی و از بین بردن یکپارچگی حاکمیت سوریه بویژه بین نظام و ارتش، شکست خورده است. این کشور ها درصدد بودند افزون بر گسترش جنگ پرتلفات در شهرها، با وعده مالی و اعطای سمت در دولت تروریست ها، مقامات کنونی سوری بویژه سفرا، فرماندهان ارشد و مقامات دولتی را به جدایی از نظام سوریه و فرار به خارج ترغیب کنند که در طول گذشت بیش از دوسال، این برنامه حتی نتوانسته شمار چندانی را جذب کند. با تجربه زنجیره ناکامی های تروریست ها و عوامل مسلح در اجرای راهبرد ضدسوری چند کشور غربی و عربی، آمریکا نیز که رصد وقایع سوریه را در دستور کار خود دارد، با درک واقعیتی که پیش تر توسط روسیه، چین، جمهوری اسلامی ایران، مصر و دیگر کشورها اعلام شده بود، خواسته مسکو برای برگزاری کنفرانس ژنو ۲ را پذیرفت تا بلکه بحران سوریه و همچنین فعالیت تروریست های مسلح القاعده ای و جبهه النصره پایان یابد، زیرا این گروهها و شورشیان مسلح می توانند با انبارهای تسلیحات غربی عربی خود، بزرگترین ناامنی ها را در منطقه و حتی بیرون از منطقه ایجاد کنند. از سوی دیگر، پخش تصاویر، فیلم ها و گزارش های انتشار یافته از تروریست های ضدسوری بویژه اعضای جبهه النصره که حتی بدون پوشش چهره و با افتخار کشتار گسترده غیرنظامیان، مثله کردن اجساد نظامیان، مردم مخالف عوامل مسلح و حتی سوزاندن قطعات بدن کشته شدگان را انجام می دهند، سبب شد که مقاومت ملی در سوریه علیه شورشیان و تنفر افکار عمومی جهانی از این گروهها و کشورهای حامی عوامل مسلح افزایش یابد. اکنون پس از گذشت ماهها از بحران سوریه و تجربه های آن بویژه انتشار اخبار گسترده و مستند کاربرد سلاح های شیمیایی توسط شورشیان علیه مردم عادی، اکنون می توان این نکته را تحلیل کرد که کشورهای عضو اردوگاه ضدسوری شرایط پیش از آغاز بحران سوریه را ندارند و از جمله حکومت ترکیه مدعی پیشاهنگ حرکت ضدسوری، با اعتراضات مردمی داخلی روبرو است که حتی رجب طیب اردوغان نخست وزیر این کشور را مجبور کرد از سرکوب خشن و گسترده مردم و معترضان بگونه رسمی عذرخواهی کند. باراک اوباما نیز که در دوره پایانی ریاست جمهوری خود، وعده داده که مشکل میلیاردها دلار کسری بودجه و هزاران میلیارد دلار بدهی عمومی سنواتی آمریکا را کاهش دهد نیز تحمل تکرار تجربه جنگ های پرهزینه نافرجام افغانستان و عراق را ندارد و بیشتر از این نمی تواند از تروریست ها و شورشیان مسلح ضدسوری حمایت کند. فرانسه هم که سعی داشت مانند وقایع لیبی درباره راهبرد نظامی علیه سوریه نیز پیشگام باشد، دو ماه قبل از جنبه نظامی کناره گرفت و بر ادامه راه حل سیاسی و گفت و گو تاکید کرد. اختلافات ترکیه و قطر که برای کنترل و تسلط بر عوامل مسلح ضدسوری برای اجرای نقشه های پشت پرده خود، نبرد دیپلماسی و سیاسی گسترده ای را اجرا می کنند، در مواردی به درگیری های پرتلفات بین گروههای تروریستی تحت حمایت این دو کشور در سوریه منجر شده است که می توان به نبردهای خونین چندی پیش جبهه النصره وابسته به کمک های عربستان و القاعده و گروه موسوم به ارتش آزاد سوریه اشاره کرد.افزون بر این روند، سران تروریست های ضدسوری که تاکنون میلیاردها دلار کمک مالی یا تسلیحات سنگین دریافت کرده و با وعده غربی عربی پیروزی حتمی عوامل خود را وارد جنگ کرده اند، نیز یاس و ناامیدی را تجربه می کنند. از سوی دیگر، مقدمات برگزاری نشست ژنو ۲ به درخواست روسیه و آمریکا در حال آماده سازی است و برخلاف سوریه که برای اعزام یک هیات به این اجلاس اعلام آمادگی کرده است، سران گروههای مسلح با درک واقعیت موضع ضعیف رو به شکست سیاسی و نظامی خود، اعلام کرده اند در نشست ژنو ۲ شرکت نمی کنند. در چارچوب همین ناکامی و تفرقه روز افزون بین گروههای ضدسوری مقیم خارج، سلیم ادریس در گفت و گو با روزنامه نیویورک تایمز و پس از شکست در القصیر اعلام کرد که اگر نیروهای ما به تسلیحات جدید و پیشرفته تجهیز نشوند، در نشست ژنو ۲ شرکت نمی کنیم که در گزارش ها و تحلیل های رسانه ای و دیپلماسی، ضعف کامل موضع تروریست ها و عوامل مسلح در میدان نبرد و نداشتن جایگاه سیاسی تعبیر شده است. از: هادی مولوی نیا